Just Another Wordpress Blog

Just another WordPress.com weblog

Vansangva Online Democracy Discussions – အျမင့္ပ်ံငွက္ အြန္လိုင္း ဒီမိုကေရစီ ေဆြးေႏြးဝိုင္း

Vansangva Online Democracy Discussions အျမင့္ပ်ံငွက္ အြန္လိုင္း ဒီမိုကေရစီ ေဆြးေႏြးဝိုင္း

[display_podcast]

မိတ္ဆက္။ ကြ်န္ေတာ္မ်ား Vansangva ဝိုင္းေတာ္သားမ်ားအေနနဲ႕ http://www.vansangva.com မွာ တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို စုစည္းၿပီး “ဒီမိုကေရစီအေျခခံတရားမ်ား“ ဆိုတဲ့စာအုပ္ ကို VANSANGVA ပထမအတြဲ အျဖစ္ ထုတ္ေဝခဲ့ၿပီး ျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္၊ အခုဆက္လက္ၿပီး ဒီမုိကေရစီ နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး သေဘာတရားနဲ႕ လက္ေတြ႕ပိုင္းေတြကိ္ု ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ နဲ႕ ကမၻာ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳေတြကို လက္လွမ္းမွီ သေလာက္ ေလ့လာၿပီး ဆက္လက္ တင္ျပ ေဆြးေႏြး သြားပါမယ္။ အဲဒီလိုေဆြးေႏြးတင္ျပရင္း အခါအားေလ်ာ္စြာ အေၾကာင္းတရား တိုက္ဆိုင္သင့္ေလ်ာ္မႈရွိတဲ့ေနရာတိုင္း မွာ ပင္လံု ကိုအေျခခံတဲ့ ဒီမိုကေရစီ နဲ႕ခ်ိန္ထိုးၿပီးေဆြးေႏြးသြားပါမယ္။

FREEDOM HOUSE ရဲ႕ျမန္မာႏိုင္ငံ ဒီမုိကေရစီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး ဆိုင္ရာ ထုတ္ျပန္ခ်က္ စစ္တမ္း။

လက္ရွိကြ်န္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံ ကို ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံတခုအျဖစ္သတ္မွတ္လို႕မရေသးေပမဲ့ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ကို ဦးတည္ဖို႕ အလားအလာ ရွိတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ ကိုစတင္ ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတခုအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသံုးသပ္သူ ပညာရွင္ ေတြ ကဆိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သတင္း မီဒီယာ ေတြ လြတ္လပ္ခြင့္ ေတြရလာၿပီး၊ ပုဂၢလိက သတင္းဂ်ာနယ္ေတြ၊ သတင္းစာေတြမႈိလိုေပါက္လာ တာေၾကာင့္ ျပည္သူေတြအၾကားမွာ ဒီမိုကေရစီ ေဆြးေႏြးဝိုင္း ေတြ ၿမိဳင္ၿမိဳင္ ဆို္င္ဆိုင္ျဖစ္လာဖို႕ ႏိုင္ငံေရး နယ္ပယ္ တခု ပြင့္လင္း လာတယ္လို႕ျမင္ၾကပါတယ္။ အေမရိကန္အေျခစိုက္ FREEDOM HOUSE ကေတာ့ ျမန္မာျပည္ကို သူတို႕ရဲ႕ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ လြတ္လပ္မႈ ညႊန္းကိန္း ကိုတြက္ခ်က္ရာမွာ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အေရး Political Rights နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး အနိမ့္ဆံုး ညႊန္း ကိန္း (ရ) ကေန တဆင့္ တက္ေပးလိုက္ၿပီး ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရး ညႊန္းကိန္း (၆) မွာ ႏွစ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာအတြင္း ပထမဦးဆံုး အႀကိမ္ အဆင့္တဆင့္ တိုးေပးလိုက္ပါတယ္။ အရင္က ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ေျမာက္ကိုးရီးယား နဲ႕ တတန္းထည္း ႏိုင္ငံေရး လြတ္လပ္မႈ မရွိဆံုး ႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ အနိမ့္ဆံုး ညႊန္းကိန္း (ရ) မွာ ေတာက္ေလ်ာက္ ရွိေနခဲ့တာျဖစ္တယ္။ သို႕ပင္ျငားလည္း FREEDOM HOUSE ရဲ႕ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစား ညႊန္းကိန္းအရ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ NOT FREE ဆိုတဲ့ မလြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံ အမ်ိဳး အစား ထဲမွာ ရွိေနပါေသးတယ္။

ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဒီမုိကေရစီ ေခတ္ႀကီး ကို ေရာက္ ေနၾက တဲ့သူေတြရွိသလို၊ ဘာဆိုဘာမွ မေျပာင္းဘူး လို႕ သံုးသပ္ သူေတြ လည္းရွိ ေန ပါတယ္။ တျခား အုပ္စုတခုကေတာ့ ပိုေနျမဲ က်ား ေနျမဲ status quo နဂိုအတုိင္း ဆက္လက္ စခန္းသြားေနတဲ့ အုပ္စုလည္း အထင္အရွားရွိေနပါတယ္။ ဒီလို အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ရပ္တည္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ခ်ည္းကပ္ပံုသံုးသပ္ပံုအမ်ိဳးမ်ိဳး အေပၚအေျခခံၿပီး လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ ေတြ၊ လႈပ္ရွားပံုေတြ၊ ေျပာဆိုေရးသားပံုေတြ အနာဂတ္ကို တေမွ်ာ္ တေခၚ ရႈျမင္ပံု vision ေတြမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားေနတာ ကိုေတြ႕ရ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ တျဖည္းျဖည္းေျပာင္းလဲသြားတဲ့ အယူ (gradualism) ကိုကိုင္စြဲၿပီး တည္ဆဲ အေဆာက္အအံု (institutions) ေတြထဲမွာပဲ ေရစုန္စီးၿပီး လႈပ္ရွားၾကမယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ေရာက္ရွိေနတဲ့အေနအထား (ျဖစ္စဥ္) ကေန ေျပာင္းလို႕ ရသေလာက္ ေျပာင္းယူသြားမယ္၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း တမဟုတ္ခ်င္းေျပာင္းလဲတာ radical / revolutionary change ကို ရယူဖို႕ဦးတည္ၾက မွာပါ။ ပိုေနျမဲ က်ားေနျမဲ အုပ္စုကေတာ့ အရင္ စနစ္ဆိုး၊ ေခတ္ဆိုးထဲ က အေမြအနစ္ေတြ ကို ဆက္လက္ထိမ္းသိမ္းဖို႕ ႀကိဳးပမ္းသြားမွာ ျဖစ္တယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီေန႕ၾကံဳေတြ႕ျဖတ္သန္းေနၾကရတဲ့ ႏိုင္ငံေရး အခင္း အက်င္းထဲ မွာ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ ေရပန္းအစားဆံုး အသံုးအမ်ားဆံုး စကားလံုး တလံုး ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကလည္း ေကာင္းမြန္တဲ့ လကၡဏာတခုပါ။ လႈပ္ရွားပံုေတြ ဘယ္လိုကြဲလြဲလို႕ အယူအဆေတြ ခ်ည္းကပ္ပံုေတြ ဘယ္လို ပဲ ကြာျခားေပေစ ဒီမုိကေရစီ ဆိုတဲ့ စကားလံုးကေတာ့ အခင္းအက်င္း တခုလံုးရဲ႕ အလယ္ဗဟိုမွာ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို ေတာ့ ျငင္းလို႕မရပါဘူး။ ေခတ္ေဟာင္း၊ စနစ္ေဟာင္း၊ ေခတ္ဆိုးစနစ္ဆိုး ရဲ႕ဆိုးေမြေတြ ကို ဆက္လက္ထိမ္းသိမ္းလိုတဲ့ အုပ္စုကလည္း လုပ္ေတာ့သာ ဆန္႕က်င္ဖက္ ေတြလုပ္မယ္ ေျပာေတာ့ တမ်ိဳး၊ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတဲ့ စကားလံုးကိုေတာ့ ပါးစပ္ ကခ်မဲ့ပံုမေပၚဘူး။ တနည္း အားျဖင့္ ဒီအုပ္စုဟာ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရနဲ႕ ပဲ အတိတ္ က အေမြဆိုး ေတြကို ဆက္လက္ ထိမ္းသိမ္း သြားမယ္လို႕သႏၷိ႒ာန္ခ် ထားဟန္ရွိပါတယ္။ ေနာက္တအုပ္စုကေတာ့ ေဘးထိုင္ဘုေျပာ အလုပ္ကိ္ုပဲ အလုပ္ႀကီးတခုလို မေမာႏိုင္ မပန္းႏိုင္ အေရြ႕မပါပဲ လုပ္ေနၾကတဲ့ အုပ္စု ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအုပ္စု ကေတာ့ ဘာၿပီးဘာလုပ္မယ္၊ ဘယ္လိုေျခလွမ္းလွမ္းမယ္ဆိုတဲ့ strategic plan ကိုခ်မျပႏိုင္ခဲ့ၾကတာမို႕ ေဘးထိုင္ဘုေျပာ သမားေတြ အျဖစ္ အျမင္ခံေနၾကရေပမဲ့ ရိုးသား ၿပီး ဒီမိုကေရစီကို အငမ္းမရ အခုဆိုအခုလိုျခင္သူေတြ လည္း ျဖစ္တယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္သူေတြရဲ႕ အဆံုးစြန္ ေသာ အနာဂတ္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ ultimate goal ကေတာ့ ဒီမုိကေရစီ အျပည့္အဝရွိတဲ့ ႏိုင္ငံကိုထူေထာင္ဖို႕ပါပဲ။ အဲဒီပန္းတိုင္ကိုပဲ တစိုက္ မတ္မတ္ ဦးတည္ ၿပီး ခ်ီတက္ၾကရမွာပါ။ တျခားေရြးခ်ယ္စရာလမ္းမရွိပါဘူး။ အဲဒီလို တခုတည္းေသာ ရည္မွန္းခ်က္ဆီကို ဦးတည္သြားရာမွာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ကို ႏွစ္ႏွစ္ကာကာယံုၾကည္တဲ့ အင္အားစုအေနနဲ႕ ခိုင္မာက်စ္လစ္တဲ့ အေျခခံ အုတ္ျမစ္ တခု (ဝါ) ခုိင္မာတဲ့ အေျခခံသေဘာတရားတခုရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈေတာ့ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမွ တိက်တဲ့ လမ္းညႊန္ တခုမရွိရင္ ျပည္သူ ေတြ ေလွ်ာက္လွမ္းရမဲ့ ဒီမိုကေရစီခရီး ဟာ မွန္ကန္တည့္မတ္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ေလွ်ာက္လွမ္းေနသလား၊ နဂိုရွိရင္းစြဲ လမ္းေၾကာင္း က ေသြဖီ သြားသလား ဆိုတာ ကို ညႊန္ျပတဲ့ သံလိုက္အိမ္ေျမွာင္မရွိပဲ ပင္လယ္ျပင္မွာ ကမ္းမျမင္လမ္းမျမင္ ေမ်ာေနတဲ့ သေဘၤာ တစီးလို ဦးတည္ရာ မဲ့ ေရြ႕ေမ်ာေနၿပီး ျပည္သူေတြ ေရာ္ရီမွန္းဆတဲ့ ဒီမိုကေရစီ တဖက္ကမ္းကို ဘယ္ေတာ့မွ ေရာက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ ပါဘူး။ ႏွစ္ေပါင္း (၆ဝ) ေက်ာ္ အေထာင္အေသာင္းမက တဲ့ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု အညတရ ျပည္သူေတြ ေပးလွဴ၊ ေပးဆပ္ခဲ့ၾကတဲ့ အသက္၊ ေသြးေခြ်း၊ မ်က္ရည္ေတြ ဟာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံႀကီးတည္ေဆာက္ဖို႕၊ စစ္မွန္တဲ့ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံႀကီးတည္ေဆာက္ဖို႕ အတြက္ ႀကီးမားတဲ့ ေပးဆပ္မႈေတြ ျဖစ္တဲ့အေလ်ာက္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု ျပည္သူေတြ အေနနဲ႕ ဒီမိုကေရစီေအာင္ပြဲ သီးႏွံေတြကို အမွန္တကယ္ ျမင္ေတြ႕ခံစားႏိုင္ဖို႕ အေရး ဒီေန႕ မနက္ဖန္ ဒီမုိကေရစီေတာ္လွန္ေရးႀကီးကို လက္ဆင့္ကမ္း ဦးေဆာင္ေနတဲ့၊ ဆက္လက္ ဦးေဆာင္ေနဦးမဲ့ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု မ်ိဳးဆက္သစ္ ျမန္မာလူငယ္ ေတြ ရဲ႕ ပုခုန္းေပၚမွာ ေလးလံတဲ့ သမိုင္း ေပးတာဝန္ ႀကီးတခုက်ေရာက္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ပန္းတိုင္ဆိုလို႕ တခ်ိဳ႕ကေျပာပါလိမ့္မယ္။ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတာျဖစ္စဥ္သာ ျဖစ္ တယ္၊ ေအာင္ပြဲပန္းတိုင္ေရာက္သြားၿပီဆိုတာမ်ိဳးမရွိဘူး။ ရာစုႏွစ္နဲ႕ခ်ီၿပီး ဒီမိုကေရစီ ထြန္းကားေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာင္ ဒီမုိကေရစီျဖစ္စဥ္ ကို အျမဲရွင္သန္ ေနေအာင္ မနားမေနလုပ္ၾကရတဲ့ကိစၥျဖစ္တယ္လို႕ဆိုၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒါက ဒီမိုကေရစီ တကယ္ ထြန္းကား တဲ့ ႏိုင္ငံေတြအတြက္ ေတာ့မွန္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီမုိကေရစီရဲ႕အသီးအပြင့္ကိုတခါဘူးမွ မခံစားရေသးတဲ့ ႏိုင္ငံတခု အေနနဲ႕ကေတာ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္တခုေတာ့ရွိကိုရွိရမွာပါ။ “ဒီမို” ဆိုတာ ျပည္သူ “ကေရစီ” ဆိုတာ အာဏာ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္နဲ႕ျပည့္ဝ တဲ့ ဒီမုိကေရစီ ပန္းတိုင္တခုေတာ့ သတ္မွတ္ရပါမယ္။ တနည္းေျပာရရင္ တုိင္းျပည္ရဲ႕အာဏာ ဟာမူလပိုင္ရွင္ျဖစ္တဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕လက္ထဲကို စိတ္ခ်လက္ခ် ျပန္ေရာက္မွသာ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ရည္မွန္းတဲ့ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ၿပီ လို႕ဆိုႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာျပည္သူေတြအၾကားမွာ ဒီေန႕ ၾကံဳေတြ႕ျဖတ္သန္းေနၾကရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း အေပၚ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိေနတဲ့ၾကားထဲမွာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေျခစိုက္ FREEDOM HOUSE ေခၚ အေႏွာင္အဖြဲ႕ ကင္းတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း တခုက၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္း အလဲ ေတြ နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေတြ႕ရွိခ်က္နဲ႕ သေဘာထားအျမင္ ေတြကို အက်ဥ္းသေဘာ မီးေမာင္းထိုး ျပလိုပါတယ္။ FREEDOM HOUSE ဟာ တကမၻာ လံုး မွာရွိတဲ့ သီးျခား လြတ္ လပ္ တဲ့ ႏိုင္ငံ ေပါင္း ၁၉၅ ႏိုင္ငံနဲ႕ သူပိုင္ကိုယ္ပိုင္ အျငင္းပြားၿပီး ပဋိပကၡ ေတြနဲ႕ရင္ဆိုင္ေနရဆဲ နယ္နိမိတ္ territories ေတြျဖစ္တဲ့ West Bank, Gaza အစရွိတဲ့ ပလက္စတိုင္းနယ္ေျမေတြ၊ အႏၵိယႏိုင္ငံရဲ႕ Kashmir ေဒသ, တရုတ္ႏိူင္ငံ လက္ေအာက္မွာရွိေနတဲ့ Tibet အစရွိတဲ့ နယ္ေျမ ေပါင္း ၁၄ နယ္ေျမ ေတြကို အစဥ္မျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာ ၿပီး ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း Freedom in the World ဆိုတဲ့ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီး မွာ လြတ္လပ္မႈ ေတြ ဆုတ္ယုတ္သြားသလား တိုးတက္လာသ လား ဆိုတဲ့ စစ္တန္းကို ၁၉ရ၂ ခုႏွစ္ကစၿပီး ပံုမွန္ ထုတ္လႊင့္ခဲ့ ပါတယ္။ ကမၻာ့ ႏိုင္ငံတခု ခ်င္းစီရဲ႕ ႏိုင္ငံသား လြတ္လပ္ခြင့္ (Civil Liberties) နဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရး (Political Rights)၊ ေတြ ကုိ လြတ္လပ္မႈ ညႊန္းကိန္း Freedom Ratings အဆင့္ အျမင့္ဆံုး (၁) ကေန အနိမ့္ဆံုး (ရ)သတ္မွတ္ၿပီး အဲဒီရရွိတဲ့ ညႊန္းကိန္းရဲ႕ဖ်ားမွ်ျခင္း ကိုတခါ ထပ္ တြက္ ၿပီး ဘယ္လိုႏိုင္ငံ အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကို FREE လြတ္လပ္မႈရွိေသာႏိုင္ငံ, PARTLY FREE တပိုင္းတစ လြတ္လပ္မႈရွိေသာႏိုင္ငံ, NOT FREE လြတ္လပ္မႈမရွိေသာႏိုင္ငံ, စသည္ျဖင့္ အဆင့္ (Status) သံုးမ်ိဳးခြဲျခားၿပီး သတ္မွတ္ ေပးပါ တယ္။ ေအာက္ပါ FREEDOM HOUSE ရဲ႕ဇယားကုိၾကည့္ရင္ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ ဟာ ၂ဝ၁၂ နဲ႕ ၂ဝ၁၃ မွာ FREEDOM RATING, CIVIL LIBERTY နဲ႕ POLITICAL RIGHTS ေတြမွာ အရင္က ႏွစ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာ အနိမ့္ဆံုး အဆင့္ ျဖစ္တဲ့ (ရ) အဆင့္ ကေန တုိးတက္မႈေတြေတြ႕လာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစား Status မွာေတာ့ NOT FREE လြတ္လပ္မႈမရွိ ဆို တဲ့ ႏို္င္ငံ အမ်ိဳးအစား ထဲမွာ ဆက္လက္ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Political rights ratings ေခၚ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္ အေရး ကိုညႊန္းကိန္း တန္ဖိုး သတ္မွတ္ ရာမွာ ေတာ့ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပပံု၊ ပါတီစံုစနစ္က်င့္သံုးမႈ၊ လူထုပါဝင္မႈ၊ နဲ႕ အစိုးရ ေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ရာ မွာ က်င့္သံုးတဲ့ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ေတြကိုအေျခခံၿပီး သတ္မွတ္ပါတယ္။ Civil liberties ratings ေခၚ ႏိုင္ငံသားလြတ္လပ္ခြင့္ ကိုညႊန္းကိန္း တန္ဖိုး သတ္မွတ္ ရာမွာ ေတာ့ ႏိုင္ငံတခု အတြင္း လြတ္လပ္စြာေျပာဆို၊ ေရးသားခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ခြင့္၊ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္း နဲ႕ ႏိုင္ငံ ေရး ပါတီ ဖြဲ႕စည္းခြင့္၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ၊ ႏိုင္ငံသားတဦးျခင္းစီရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ နဲ႕ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ တကုိယ္ရည္ အခြင့္အေရးေတြ အေပၚအေျခခံၿပီး သတ္မွတ္ ပါ တယ္။ အဲဒီလို ညႊန္းကိန္းကို စနစ္ တက် တြက္ခ်က္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ political rights နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေမးခြန္း ေပါင္း (၁ဝ) ခု နဲ႕ civil liberties နဲ႕ ပတ္သက္ ၿပီးေမး ခြန္း ေပါင္း (၁၅) ခုကို အေျခခံၿပီး ေမးခြန္းတခုစီအတြက္ လြတ္လပ္မႈ အနိမ့္ဆံုး ကို အမွတ္ (သံုည) ကေန လြတ္လပ္မႈ အျမင့္ဆံုး ကို (၄) မွတ္ အထိ FREEDOM HOUSE က ကမၻာ့ ေဒသဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူေတြ၊ ပညာရွင္ေတြက အဆင့္ဆင့္ အေသးစိပ္ အေသအျခာ ေလ့လာပိုင္းျဖတ္ၿပီး အျပန္ျပန္အလွန္လွန္ debate လုပ္ ျငင္းခုံၿပီးမွ အမွတ္ေပး ၾကရပါတယ္။

ဆိုလိုတာက ႏိုင္ငံတခုဟာ လြတ္လပ္မႈ နဲ႕သက္ဆိုင္တဲ့ေမးခြန္း တခုျခင္းဆီအတြက္ အျမင့္ ဆံုး အမွတ္ (၄) ကိုခ်ည္းရတယ္ဆိုပါဆို႕ — political rights ေမးခြန္း (၁ဝ) ခု အတြက္ စုစုေပါင္း အမွတ္ ၄ဝ ရရွိမွာျဖစ္ၿပီး၊ civil liberties ေမးခြန္း (၁၅) ခုအတြက္ စုစုေပါင္း အမွတ္ ၆ဝ၊ အားလံုးေပါင္းလိုက္ရင္ စုစုေပါင္း အမွတ္ (၁ဝဝ) ရရွိမွာျဖစ္တယ္။ [တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အမွတ္ကို ရာႏႈန္းျပည့္ ရတဲ့ ႏိုင္ငံမရွိႏိုင္ပါဘူး။] အဲဒီ လို political rights နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္း (၁ဝ) ခု နဲ႕ civil liberties နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္း (၁၅) ကေနရရွိလာတဲ့ အမွတ္ အသီးသီး ကို လြတ္လပ္မႈ အျမင့္ဆံုး (၁) နဲ႕ အနိမ့္ဆံုး (ရ) ဆိုတဲ့ အဆင့္ (ရ) ဆင့္ ထဲကိုဝင္ေအာင္ အခ်ိဳးခ်လုိက္တဲ့ အခါမွာ အဲဒီႏိုင္ငံဟာ political rights မွာ (၁) နဲ႕ (ရ) အၾကား ဘယ္အဆင့္မွာ ရွိတယ္ civil liberties ကေကာဘယ္အဆင့္ ဆိုတာကိုရရွိပါတယ္။ အဲဒီ ရရွိလာတဲ့ အမွတ္ (၂)ခုကိုတခါ ပ်မ္းမွ်ျခင္းတြက္လိုက္ရင္ Freedom Rating ေခၚ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း ကို ရရွိပါတယ္။ Freedom Rating လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း ၁.ဝ နဲ႕ ၂.၅ ၾကားရရင္ FREE ဆိုတဲ့ လြတ္လပ္မႈရွိတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစားထဲမွာ သတ္မွတ္ၿပီး ၃.ဝ နဲ႕ ၅.ဝ ၾကားမွာ ဆိုရင္ PARTLY FREE တပိုင္းတစ လြတ္လပ္မႈရွိ တဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစား, ၅.၅ နဲ႕ ရ.ဝ ဆိုရင္ NOT FREE လြတ္လပ္မႈမရွိတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစား ထဲမွာ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါဇယားကိုၾကည့္ရင္ FREEDOM HOUSE ရဲ႕ညႊန္းကိန္း တြက္ခ်က္ပံု အေသးစိပ္ ကို သိႏိုင္ ပါတယ္။

ဥပမာ အထက္ေဖၚျပပါ ပထမ ဇယားကိုျပန္ၾကည့္ရင္ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္အထိ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ political rights နဲ႕ civil liberties ညႊန္းကိန္းေတြဟာ (ရ) အသီးသီးျဖစ္ တယ္။ အတိတ္ကာလမွာလည္း အနိမ့္ဆံုးမွာ ေတာက္ေလ်ာက္ရွိလာခဲ့တာပါ။ ဒီ ေတာ့ political rights နဲ႕ civil liberties ညႊန္းကိန္း (၂) ခုကို ပ်မ္းမွ် တြက္ေတာ့ Freedom Rating ေခၚ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း (ရ) ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစားအေနနဲ႕ NOT FREE ဆိုတဲ့ လြတ္လပ္မႈ မရွိတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစားမွာ ပဲရွိပါတယ္။ ၂ဝ၁၂ FREEDOM HOUSE ရဲ႕စစ္တမ္းအရ ကေတာ့ political rights မွာ အနိမ့္ ဆံုး (ရ) မွာ ရွိၿပီး civil liberties မွာေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာ အတြင္း ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ တဆင့္ျမင့္ၿပီး (၆) ကိုတက္လာပါတယ္။ ဒီေတာ့ Freedom Rating = 7+6 = 13/2 = 6.5 ျဖစ္လာပါတယ္။ ၂ဝ၁၃ မွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ political rights မွာ အနိမ့္ ဆံုး (ရ) ကေန (၆) ကိုတက္လာပါတယ္။ Civil liberties မွာေတာ့ (၆) ကေန (၅) ကိုတက္လာပါတယ္။ Freedom Rating = 6+5 = 11/2 = 5.5 ျဖစ္လာပါတယ္။ NOT FREE လြတ္လပ္မႈမရွိတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစား ထဲမွာ ရွိေနေသးေပမဲ့ PARTLY FREE ဆိုတဲ့ ၃.ဝ နဲ႕ ၅.ဝ ၾကားကို ေရာက္လာဖို႕ ဒႆမ ၅ လိုေနပါေသးတယ္။

FREEDOM HOUSE ရဲ႕ Freedom in the World ညႊန္းကိန္း နဲ႕ သူတို႕ရဲ႕ ႏွစ္ခ်ဳပ္ စစ္တန္း အစီအရင္ခံစာ ကိုေတာ့ ကမၻာမွာ ေပၚလီစီ ခ်မွတ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ၊ ပညာရွင္ေတြ။ မီဒီယာေတြ နဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္း ေတြက တကမၻာလံုး မွာ လြတ္လပ္မႈ ရဲ႕ အတက္အက် ေရစီးေၾကာင္း ကိုေစာင္ၾကည့္ ေလ့လာဖို႕ အေထာက္အကူ တခု အျဖစ္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ FREEDOM HOUSE ရဲ႕အာေဘာ္ကိုေတာ့ အေမရိကန္ အစိုးရ က ေတာင္ အေရးတယူ လုပ္ျခင္မွလုပ္တာပါ။ ဥပမာ တေလာ က သမတ ဦးသန္းစိန္ ကို အေမရိကန္ သမတ အိုဘားမွာ က အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ ကို အလည္ အ ပတ္ လာဖို႕ ဖိတ္ၾကားတာကို FREEDOM HOUSE က အခ်ိန္ေစာေနေသးေၾကာင္း ေထာက္ျပေပမဲ့ အရာ မ ေရာက္ခဲ့ ပါ ဘူး။

၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ FREEDOM HOUSE score မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ႕ civil liberties ေခၚ ႏိုင္ငံသား လြတ္လပ္ခြင့္ ညႊန္းကိန္း ဟာ (ရ) ကေန (၆) ကို တက္ သြားရတဲ့ အေၾကာင္း ရင္း ကေတာ့ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္မွာ ျပည္သူလူထုအၾကား ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြျမင့္တက္လာတာရယ္၊ မီဒီယာ မွာ ႏိုင္ငံေရး နဲ႕ တ ျခား သတင္းေတြ စံုစံုလင္လင္ေဖၚျပခြင့္ ရွိလာတာ ရယ္ ပညာေရး ေလာက မွာ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ ေတြ ေလ်ာ့ခ်လာတာရယ္ ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ လို႕ သိ ရ ပါတယ္။

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ FREEDOM HOUSE score မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ႕ civil liberties ေခၚ ႏိုင္ငံသား လြတ္လပ္ခြင့္ ညႊန္းကိန္း ဟာ (၆) ကေန (၅) ကိုတက္သြားၿပီး political rights မွာ (ရ) ကေန (၆) ကိုတက္သြား ရတဲ့ အေၾကာင္း ရင္း ေတြ ကေတာ့ NLD အပါအဝင္ အတိုက္အခံပါတီေတြ ဟာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ မွာ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ထဲကို ပါဝင္လာႏိုင္တာ၊ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္၊ တဦးျခင္း ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးခြင့္၊ လူထုစည္းေဝးပြဲေတြ က်င္းပခြင့္၊ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕လြတ္လပ္ခြင့္၊ ပုဂၢလိက လုပ္ငန္းေတြထူေထာင္ခြင့္ နဲ႕ တျခားလႈပ္ရွားမႈအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ဆက္လက္ ၿပီး ေျဖေလ်ာ့မႈ ေတြ ရွိလာတာေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္းသိရပါတယ္။

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ အတြင္း NOT FREE ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း (၄ရ) ႏိုင္ငံ ထဲမွာ Eritrea, Equatorial Guinea, North Korea, Saudi Arabia, Somalia, Sudan, Syria, Turkmenistan နဲ႕ Uzbekistan ႏိုင္ငံ (၉) ႏိုင္ငံ ဟာ political rights နဲ႕ civil liberties မွာ အနိမ့္ဆံုး အဆင့္ (ရ) မွာရွိေနၾကၿပီး အဲဒီလို လြတ္လပ္မႈ အနိမ့္ဆံုး (ဝါ) အဆိုးဝါးတကာ့အဆိုးဝါးဆံုး အဆင့္ မွာ Tibet နဲ႕ Western Sahara ေဒသ (၂)ခုလည္းပါဝင္ေနပါတယ္။

ႏွစ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာ ကမၻာ့ အဖိႏွိပ္ဆံုး အစိုးရစာရင္းထဲမွာရွိေနခဲ့ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္မွာ စတင္ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးေတြကို ဆက္လက္ၿပီးလုပ္ေဆာင္ေနတဲ့အေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏို္ငံဟာ NOT FREE ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ိဳးအစားထဲမွာ ရွိေနေသး ေသာ္ လည္းပဲ သူ႕ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း ေတြဟာ political rights မွာေရာ civil liberties မွာ ပါ နယ္ပယ္ (၂) ခုစလံုးမွာ အိမ္နီးခ်င္းတရုတ္ ႏိုင္ငံကို ေက်ာ္တက္ ႏိုင္ခဲ့ တဲ့ အေၾကာင္း FREEDOM HOUSE ရဲ႕ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ စစ္တမ္းမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

FREEDOM HOUSE ရဲ႕စစ္တမ္းကို အေနာက္တိုင္း ပညာရွင္ေတြရဲ႕ လက္ေတြ႕မက်တဲ့၊ အျမင္ သက္သက္ လို႕ဆိုေကာင္း ဆိုၾက ပါ လိမ့္မယ္။ လြတ္လပ္မႈ ဆိုတာႀကီးကို အမွတ္ေပးစနစ္နဲ႕ တြက္တာ ဟာ လက္ေတြ႕ က်သလား၊ မက်ဘူးလား အျငင္းပြားစရာ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ FREEDOM HOUSE ရဲ႕ အဆိုအရေျပာရရင္ သူတို႕စစ္တမ္း မွာပါတဲ့ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ ညႊန္းကိန္းေတြ ကိုၾကည့္ၿပီး အဲဒီ ႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနမွန္ကိုျပဆိုတဲ့ ပကတိ ညႊန္းကိန္းေတြလို႕ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ကလည္း မယူဆပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေယဘုယ် သေဘာအားျဖင့္ ႏိုင္ငံတခုမွာ ဒီမိုကေရစီ လြတ္ လပ္ခြင့္ ဘယ္အတိုင္း အတာ အထိ ရွိသလဲ ဒါမွမဟုတ္ လြတ္လပ္မႈ ကိုဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ အတုိင္းအတာ ဘယ္အထိရွိေနသလဲဆိုတာကို တြက္ခ်က္ႏိုင္ ဖို႕အတြက္ေတာ့ အတိုင္း အတာ တခုအထိ ေတာ့ အေထာက္အကူ ျပဳမွာ ျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံတခု နဲ႕တခုကိုႏႈိင္းယွဥ္ရာမွာ ၄င္း၊ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ အရွည္သျဖင့္ေသာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈ ဆုတ္ယုတ္မႈ စတာေတြကို၄င္း တန္ဘိုး ရွိရွိ အေထာက္ အကူ ျပဳႏိုင္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး FREEDOM HOUSE ရဲ႕ စစ္တမ္းေတြကို ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ေဒသဆိုင္ရာနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ မီဒီယာေတြ နဲ႕ FREEDOM HOUSE ရဲ႕ ႏိုင္ငံတခုျခင္းဆိုင္ရာ ပါရဂူေတြ ကအဆင့္ဆင့္ စစ္ေဆးတာ၊ ေဆြးေႏြး ျငင္းခံုတာေတြလုပ္ၿပီးမွ ထုတ္ျပန္တာျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံအသီးသီး ရဲ႕အစိုးရေတြကို၄င္း၊ အစိုးရေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို၄င္း ညႊန္းကိန္း မတြက္ခ်က္ တဲ့အျပင္ အစိုးရေတြရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ ေတြ၊ ေပၚလီစီေတြကိုအေျခမခံပဲ တကယ့္လက္ေတြ႕ ျပည္သူတဦးခ်င္းစီ ရဲ႕ ခံစားရရွိတဲ့ လြတ္လပ္မႈ ကိုအာရံုျပဳၿပီး စစ္တမ္း ထုတ္တယ္ လို႕သိရပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး လြတ္လပ္မႈ နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး တုိင္းျပည္ေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ ထံုးတမ္းအျမင္ေတြ [ ဥပမာ “လုပ္အားေပးတယ္ဆိုတာ ထံုးတမ္းစဥ္လာ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ တခုပါ” ဆိုတဲ့ မဆီမဆို္င္ ဆင္ေျခဆင္လက္္မ်ိဳး၊ “အာရွတန္ဘိုး”၊ “ဘာသာေရးဆိုင္ရာဥပေဒ” စသည္တို႕] ကိုအေျခမခံပဲ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံေတြက သေဘာတူလက္ခံထားၾကတဲ့ Universal Declaration of Human Rights ထဲက သင့္ေတာ္ ဆီေလ်ာ္တဲ့ အပိုင္းေတြကို အေျခခံၿပီး political rights နဲ႕ civil liberties စံႏႈန္းကို ႏိုိင္ငံတုိင္း အတြက္ တေျပးညီ တြက္ခ်က္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ FREEDOM HOUSE ရဲ႕ စစ္တမ္းနဲ႕ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း တြက္ခ်က္မႈေတြဟာ ရာႏႈန္းျပည့္ ဓမၼဓိ႒ာန္ (objectivity) က်တယ္ လို႕ မဆို သာ သည့္ တိုင္ေအာင္၊ ဆႏၵစြဲ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ (subjectivity) ကင္းကင္းရွင္းရွင္းရွိတယ္လို႕ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ျမန္မာ ႏိုင္ငံနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္းေတြ နဲ႕ ရွည္လ်ားတဲ့ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ စစ္တမ္း ကို အတိုဆံုး ျခံဳ႕ေျပာရရင္ “ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ အရင္ နဲ႕ စာရင္ လြတ္လပ္မႈ ပိုမိုရွိလာတာကို လက္ေတြ႕ ျမင္ေတြ႕ ေနရၿပီျဖစ္ေၾကာင္း… သို႕ေသာ္ျငားလည္း လြတ္လပ္ မႈ မရွိေသာႏိုင္ငံစာရင္းထဲတြင္ ရွိေနေသး ေၾကာင္း အစီရင္ခံ အပ္ပါသည္ခင္ဗ်ား…” လို႕ ပဲ ေကာက္ ခ်က္ ခ်လို႕ ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ျမန္မာ ျပည္သားေတြၾကားထဲမွာ လြတ္လပ္ေနၿပီ ေျပာင္းလဲေနပါၿပီလို႕ ေျပာသူေတြ နဲ႕ မေျပာင္းလဲေသးပါ၊ မလြတ္ လပ္ ေသး ပါလို႕ျမင္ေနသူ အျမင္ အမ်ိုးမ်ိဳး ကြဲေနတာကိုပဲ FREEDOM HOUSE ကေရာင္ျပန္ဟပ္ ေနသလိုမ်ိဳး ယူဆ ရပါေၾကာင္း FREEDOM HOUSE ရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း ဒီမုိကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေတြ႕ရွိခ်က္အျမင္ ေတြကို အက်ဥ္းရုန္းေဖၚျပရင္း ေနာင္ ႏွစ္ ၂ဝ၁၄၊ ၂ဝ၁၅ ေတြမွာ တုိးတက္လာမလား ဒါမွမဟုတ္ ဒီမိုကေရစီခရီး ကိုေႏွာင့္ေႏွးေစတဲ့ ဆုတ္ယုတ္ နိမ့္ဆင္းမႈ မ်ိဳးရွိလာမလား ဆိုတာကိုေတာ့ စိတ္ဝင္စားစရာ ေစာင့္ၾကည့္ ၾကရမွာ ျဖစ္ေၾကာင္းတင္ျပလိုက္ပါတယ္။

ဆလို္င္းကစ္(ပ္)ခိုလ်န္
eMail: salai.kipp@gmail.com
ဟမ္းဘတ္၊ ျသဂုတ္လ ၂ဝ၁၃။

ဆက္လက္ ဖတ္ရႈရန္။
၁။ Freedom in the World 2013 / Burma http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/burma
၂။ Freedom in the World 2013 / Democratic Breakthroughs in the Balance http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/freedom-world-2013
၃။ FREEDOM HOUSE ၏ လြတ္လပ္မႈညႊန္းကိန္း တြက္ခ်က္ရာတြင္အသံုးျပဳေသာ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ေမးခြန္းမ်ား။ http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world-2013/checklist-questions-and-guidelines

Advertisements

Written by mike16os

September 3, 2013 at 8:58 pm